Amerika’s zwarte pieten-probleem

Raymond Mens 15 augustus 2017
0 people like this post

De rellen in het plaatsje Charlottesville leggen Amerika’s dilemma met de historie van de voormalige confederale staten pijnlijk bloot. Zijn de confederale monumenten traditie of racistische uitingen van het verleden? Wat we het afgelopen weekend zagen, is Amerika’s zwarte pieten-probleem.

Naast het terrein van één van Amerika’s oudste en gerenommeerde universiteiten staat sinds 1924 het standbeeld van generaal Robert E. Lee. Lee streed in de Amerikaanse burgeroorlog voor de zuidelijke onafhankelijkheid. Deze staten wilden, in tegenstelling tot president Lincoln en de noordelijke staten, de slavernij behouden. Uiteindelijk verloren de Confederate States de slag om onafhankelijkheid. In heel de Verenigde Staten werd de slavernij afgeschaft.

Eerder dit jaar stemde de gemeenteraad van Charlottesville in met de verwijdering van het standbeeld. Het zou naar een discriminerende tijdgeest verwijzen en daarom niet meer van deze tijd zijn. Diverse conservatieve organisaties gingen tevergeefs in beroep. Lee moest wijken. De beslissing van de gemeenteraad volgde op een reeks andere zuidelijke staten die soortgelijke stappen namen. De gouverneur van South Carolina, inmiddels ambassadeur voor de Verenigde Naties onder president Trump, besloot in 2016 om straatnamen die naar confederale generaals verwezen, te vervangen. In zuidelijke staten als Louisiana en Georgia werden soortgelijke voorstellen ten aanzien van standbeelden en namen van bijvoorbeeld straten, bruggen en bibliotheken besproken.

Amerika’s zuidelijke staten kampen met een dilemma: horen standbeelden, straatnamen en andere verwijzingen naar de confederatie simpelweg bij de zuidelijke traditie? Of zijn ze achterhaalde verwijzingen naar een zeer discriminerend verleden? Wie de emoties hierover goed wil begrijpen, kan het debat het best met het Nederlandse zwarte pietendiscussie vergelijken. De demonstranten in Charlottesville die het standbeeld willen behouden, zeggen dat hun land ze wordt afgenomen. “We zijn hier om ons land terug te nemen”, zeiden enkele demonstranten, waaronder extreem-rechtse nationalisten. Amerikanen die van de pijnlijke herinneringen af willen, zeggen dat de standbeelden weliswaar behouden moeten blijven, maar dan in een museum. Het is vergelijkbaar met Rita Verdonks waarschuwing dat “ze” Sinterklaas van “ons” af willen pakken, terwijl RTL Nederland toch echt meent dat zwarte Piet “discriminerend” is en de knecht van Sinterklaas dan ook naar het museum verwijst.

Wie de University of Virginia ooit heeft bezocht, weet dat de universiteit is opgericht door Thomas Jefferson. Toen ik daar in 2011 Internationale Betrekkingen studeerde, werd ik dagelijks aan Amerika’s derde president herinnerd. Verspreid over de campus staan standbeelden en andere verwijzingen naar Jefferson. Zijn schitterende huis Monticello, met uitzicht op de Blue Ridge Mountains, is inmiddels een museum. Maar is het huis van Jefferson een statig landhuis of een slavenplantage? Was Jefferson een staatsman of een slavenhouder? Het antwoord: allebei. Hoewel Jefferson een voor zijn tijd zeer vooruitstrevend politicus was, werd het huishouden van de president gerund door slaven. Veel historici concludeerden zelfs dat de president meerdere kinderen bij zijn slaven had verwekt. De controversiële nalatenschap van Jefferson, die als één van Amerika’s Founding Fathers zo goed als heilig is verklaard, geeft aan hoe gevoelig het slavernijverleden ligt.

De 45e president van de Verenigde Staten, president Trump, kiest daarom eieren voor zijn geld. In een verklaring zei hij het geweld “van alle kanten” te veroordelen. Geen woord over de hakenkruizen of andere extreemrechtse uitingen die de straten van het normaal zo fijne Charlottesville ontsierden. Trump weet dat zijn conservatieve achterban, hoewel zeker niet allemaal extreemrechts, wél grotendeels trots is op de confederale historie.

Wat we dit weekend in Charlottesville zagen, was een demonstratie voor het behoud van Amerika’s zwarte Piet. Het was alsof blanke Nederlanders in de progressieve universiteitsstad Leiden het hol van de leeuw opzochten om de demonstreren voor het behoud van deze traditie. Onder premier Wilders welteverstaan, die hun pleidooi volop steunt en ze zeker niet af zou vallen.

Category: Blog
  • 0
  • 374

Leave your comment