Fortuyn had vrij spel, president Trump ook

Raymond Mens 23 juni 2018
0 people like this post

Kiezers denken allang niet meer langs ideologische scheidslijnen. Links of rechts? Meer of minder marktwerking? Sociaal of liberaal? Het zijn scheidslijnen die vandaag de dag vrijwel geen enkele rol meer spelen. Toch klampen veel traditionele politieke partijen stug aan hun oude gedachtengoed vast. Hierdoor ligt waardoor de weg naar electoraal succes open voor buitenstaanders Buitenstaanders van Pim Fortuyn tot Donald Trump.

Fortuyn en Trump formuleerden, wars van iedere traditionele politieke scheidslijn, nieuwe waarden en wonnen daar grote kiezersgroepen mee.

“Je zult toch het verhaal op een wat andere manier moeten vertellen”, constateerde Fortuyn in 2002 in een debat met Jan Peter Balkenende, destijds lijstrekker van het CDA. “Omdat de scheidslijn op het ogenblik niet meer via ideologieën loopt. Ook niet meer via godsdienst. Die loopt gewoon via oud en nieuw. Goed en slecht. Werkt het wel of werkt het niet. Zo zit de moderne mens in elkaar.” Fortuyn beschreef daarom in zijn boek De Puinhopen Van Acht Jaar Paars hoe hij de Nederlandse samenleving zag en maakte dat zijn inzet van de Tweede Kamerverkiezingen.

Fortuyns pleidooi voor de “menselijke maat” was zijn antwoord op de teloorgang van traditionele politieke ideologieën: “Ik vind dat ons land de afgelopen tien, twintig jaar ernstige verschijningen van verloedering laat zien”, zei hij. “En wat ik dus wil, is de menselijke maat terugbrengen in die samenleving, maar op een moderne manier. Dus rekening houdend met dat het land in vergaande mate geseculariseerd is, geen godsdienst meer in het centrum heeft. Dat kan ik jammer vinden, maar dat zijn gewoon de feiten. Daar wil ik rekening mee houden. En met behulp van alle moderne technologieën die ons ter beschikking staan.” Fortuyn bepleitte daarom kleine scholen, kleine ziekenhuizen en kleine gemeenten.

President Trump legt dag in dag uit bloot dat de traditionele omlijningen waarin het politieke debat ooit plaatsvond, ook in de VS niet langer relevant zijn. De nieuwe strijd tussen ideeën loopt niet langs traditionele scheidslijnen zoals het socialisme, liberalisme en neoconservatisme, of zelfs links en rechts. In de verweesde samenleving is er volop ruimte voor nieuwe politieke ideeën. Wars van iedere ideologische ballast, luidt het motto van Trump’s Witte Huis: America First. Het is “Buy American, hire American.”

Geen ideologische wereldbeelden met Amerika als shining city upon a hill, maar een flexibel toepasbare transactiepolitiek waar enkel het begrip ‘voor wat, hoort wat’ telt. Dat geldt ook voor het binnenlandse beleid van president Trump. Het doel is America First, de weg daarnaartoe loopt kriskras door progressieve en conservatieve scheidslijnen heen. Trump heeft hiermee net als Fortuyn een kiezersgroep langs een nieuwe kernwaarde weten te verenigen.

Tijdens zijn inaugurele rede in januari 2017, introduceerde Trump een duidelijke kernwaarde waaraan al zijn plannen getoetst dienden te worden: “Vanaf deze dag bestuurt een nieuwe visie ons land. Vanaf deze dag is het alleen Amerika eerst. America eerst! Iedere beslissing, over handel, over belastingen, over immigratie, over buitenlandbeleid, zal gemaakt worden ten behoeve van Amerika’s werkenden en Amerika’s families.”

Fortuyn en Trump begrepen haarfijn hoe de nieuwe politiek werkte en maakten daar vervolgens meesterlijk gebruik van. Zij boden de kiezer geen vast omlijnde ideologie, maar een verzameling van ideeën omlijst door een nieuwe, frisse wijze van politiek bedrijven. Hiermee presenteerden Fortuyn en Trump niet alleen een nieuwe politieke stijl, maar ook een nieuwe politieke realiteit. Oude politieke ideologieën werden ingeruild voor persoonlijke drijfveren. Hiermee waren Fortuyn en Trump bovenal politici van hun tijd.

Ze vertegenwoordigen de politiek van een nieuw millennium met nieuwe media en een nieuwe generatie kiezers. Zolang gevestigde politici dat niet begrijpen, houden buitenstaanders van Fortuyn tot Trump vrij spel.

Category: Blog
  • 0
  • 257

Leave your comment